‘Ogni bacio una rivoluzione’ is het motto van dit beeldboek. Een ode aan de kus dus. Goele Dewanckel trekt alle registers open en toont met uiteenlopende materialen en technieken kussen in alle soorten en gewichten.
Tussen jong en oud, mens en dier, man en vrouw, vrouw en vrouw… Sommigen onder hen worden stevig omhelsd, anderen krijgen een vluchtige klapzoen en altijd spreken de blikken tot de verbeelding.

Baci is een hulde aan de kus die op geen enkel moment melig wordt (zelfs niet als de vlinders aan het kussen gaan) dankzij de imposante beeldtaal van Goele Dewanckel. Het boek is met zorg uitgegeven: mooi ingebonden, stevig papier en een wikkel die tegelijk ook een poster is.

Goele Dewanckel is geboren in Vlaanderen en doceert nog steeds aan Sint-Lucas in Gent. Daarnaast woont en werkt ze in Frankrijk en publiceert ze dus nu ook in Italië. Jammer genoeg is deze bloemlezing van Dewanckels illustratietalent (nog) niet verkrijgbaar op de Nederlandstalige markt.

Baci
Goele Dewanckel
Orecchio Acerbo, 2013

(Griet Loix)

De Franse uitgeverij Rue du Monde bracht eind vorig jaar een oorspronkelijk Poolse parel op de markt: Cartes van Aleksandra Mizielinska en Daniel Mizielinski.

In goede oude schoolatlas-stijl neemt dit duo je mee op wereldreis.

Aan de hand van duizenden kleine illustraties op veertig grote landkaarten vertellen ze je iets over de gebruiken, bezienswaardigheden en bewoners van de landen die ze bezochten.

Natuurlijk passeren de obligate zak friet en Manneke Pis de revue, maar je komt ook minder voor de hand liggende dingen te weten.

Dat de Airbus in Toulouse wordt gemaakt, bijvoorbeeld:

En hoe de rotsen in Centraal-Australië heten:

Of je nu zes of zesenzestig bent, in dit snuisterboek ontdek je steeds weer nieuwe dingen. En het is niet enkel dat. ‘Cartes’ is gewoon ook heel erg mooi om in te bladeren. De kleuren, de illustraties, de papierkeuze, de belettering… dit boek is helemaal af. Ik ben er als een blok voor gevallen.

Cartes
Aleksandra Mizielinska en Daniel Mizielinski
Rue du Monde, 2012

(Sofie Dewulf)

Hoe zou ik Siv sover vilse vertalen? ‘Sover’ betekent slapen, maar Pija Lindenbaum bedoelt uit logeren gaan. ‘Vilse’ betekent verdwaald. Dus: Siv gaat uit logeren en verdwaalt. Maar de uitdrukking die Pija Lindenbaum in het Zweedse verzint, klinkt veel beter. (Dan weet u dat ook weer.)

Siv sover vilse gaat over Siv en Cerisia. Ze zijn beste vriendinnen. Dat zie je zo, want ze hebben hetzelfde truitje aan. Siv is nog nooit bij Cerisia thuis geweest, maar nu gaat ze er logeren. Dat wordt een feest zoals er nooit één is geweest! Maar het huis van Cerisia is wel erg vreemd:

‘Er zijn vreselijk veel deuren. Maar in de buitendeur staat glas. Zo weet ik in welke richting je moet om naar huis te gaan.’ (Ziet u trouwens ook hoe bevreemdend het perspectief werkt?)
Ergens in een kamer zit een oud mens op de sofa, er loopt een hond rond met een afschuwelijke bobbel op zijn hoofd en de cavia in de keuken stinkt. Maar ijsjes eten, is wel leuk. En holbewoner spelen ook. Als het ’s nachts pikkedonker is, valt Cerisia als een blok in slaap. Siv niet.

‘Ik lig wakker en kijk naar het donker. Ik durf me niet te bewegen met die hond. Nu moet ik wachten tot het ochtend wordt.’
Helemaal eng wordt het als Cerisia verdwijnt en Siv naar haar op zoek moet, helemaal door dat vreemde huis, want ‘ik wil hier echt niet alleen zijn’.

Het boek eindigt zo:

‘Nu ben ik uit logeren gegaan. Het was niet zo heel leuk.’
Deze korte samenvatting is te kort. Want Siv sover vilse zou Siv sover vilse niet zijn zonder de nuance waarmee Pija Lindenbaum Siv en Cerisia tekent.

Cerisia gaat wild tekeer op bekend terrein. Siv krijgt één ijsje, maar zelf neemt ze er twee – ‘jaja, maar we zijn hier wel thuis bij mij.’ Ze wil in het bed waar Siv – als belangrijke gast – in slaapt, want ze krijgt zere knieën van de matras op de grond. En het licht moet ’s nachts helemaal uit, anders kan ze niet slapen. Siv staat erbij en kijkt ernaar.

Pija Lindenbaum is één van de grootste kinderboekenmakers in Zweden. Ze is zo’n auteur die met veel fantasie en humor de dingen toont zoals ze zijn. Zo’n verhaal over Siv gaat recht naar het hart en is tegelijk herkenbaar en concreet. Want nee: uit logeren gaan is écht niet altijd leuk.

Pija Lindenbaum is hier niet onbekend, maar ze mag gerust nog wat bekender worden. Mijn eigen favorieten zijn Lill-Zlatan och morbror raring (Kleine Klaas-Jan en oom lieveling) en När Åkes mamma glömde bort (Toen Caspers mama de kluts kwijt was). En nu ook Siv sover vilse. Dat vonden ze in Duitsland trouwens ook: het boek kreeg eerder dit jaar de Deutscher Jugendliteraturpreis.

Siv sover vilse
Pija Lindenbaum
Rabén & Sjögren, 2009

(An Stessens)

Oh, het jaarlijkse speuren en graven op de kinderboekenbeurs van Montreuil naar de mooiste en de kunstigste en de grappigste prentenboeken! Les gratte-ciel had het alle drie. Het uitgangspunt van Les gratte-ciel is belachelijk eenvoudig en lekker surrealistisch tegelijk: de heren d’Agenor-Agobar Poirier des Chapelles en Willigis Kittycly Junior verfraaien hun villa’s.

De ene na de andere dure architect komt de boel regelen.

Hoger, gekker, absurder. The sky is the limit. Als er geen architect meer is die voor een fors ereloon nog hoger en nog gekker en nog absurder wil gaan, doen de heren het zelf wel.

En dan weet je: hoogmoed komt voor de val.

Het betere kijkboek, quoi, met zijn zwart-wit pentekeningen, met zijn waanzinnige architecturale avonturen en steken onder water naar veel te chique volwassenen.

Vrolijk, maar niet helemaal vrijblijvend. De uitgever noemt het een fabel: “Une belle fable sur la folie des hommes, une critique humoristique du monde moderne, de la compétition à tout prix et du ‘toujours plus’. ”

(Zelf prentenboeken als Les gratte-ciel zoeken in Montreuil? Dat kan! Ga mee! IBBY-Vlaanderen regelt een bus en je ticket. Snel inschrijven dus.)

Les gratte-ciel
Germano Zullo en Albertine
La joie de lire, 2011

(An Stessens)

Sånt som är [Dingen die zijn] is eigenlijk een Noors boek, maar ik lees het in het Zweeds. Het is mijn collega Griet die het eerst zag, toen op studiereis in Stockholm. Ik kocht het in eerste instantie om de beetje slordig getekende poppetjes. En om de kriebelverzamelingen. Verzamelingen zijn leuk. Toen ik het later ook echt las, en nog eens las, bleek het een boek met een boodschap te zijn. Nou. Ik koop zelden boeken met boodschappen. Maar hier is het zo mooi verpakt – in woord en beeld – dat het niet geeft.

Eli (niet zomaar een naam, maar “de Here is mijn God”) heeft niemand om mee te spelen. Al wat hij heeft, is een lege koffer. Maar hij kan roepen. Zo wordt Sånt som är een soort scheppingsverhaal: “Eerst roept hij het licht, en het licht komt, en breekt het donker open. Mooi zo, denkt Eli, want ik heb dingen nodig die licht zijn en schijnen en gaten maken in het donker, zodat ik tenminste iets kan zien en kan spelen.” Waarop hij alles wat licht is, verzamelt in zijn koffer. Op de rechterpagina zie je wat dat allemaal precies is (de zon, glimlachen, een ster, een tv, de lichten van een auto, een eenhoorn, het einde van de tunnel, de maan in een plas water):

Daarna gaat Eli dingen verzamelen die mensen weggooien:

(Een schoen die te klein geworden is, eten, een kop zonder oor, een steen, een dode robot, een onmoderne broek, nog meer eten.) Verder zoekt hij dingen die nat zijn, dingen die groot en zwaar en hard en oud zijn, dingen die groeien, dingen die helpen, dingen die gevaarlijk kunnen worden, en dingen die weggaan en voorbij gaan.

Maar ook dingen die geheim zijn (een heel speciale gave, een oude liefdesverklaring, een nieuwe tatoeage, een binnenzak of het antwoord op het moeilijkste raadsel van de wereld ).

En dingen die er bijna niet zijn (dat wat in een lege doos zit, en nog wat meer).

Alles gaat zijn koffer in. En dan komt er geluid uit zijn koffer. Perfect, want dat heeft ie ook nodig. Als hij zijn koffer daarna opent, ontdekt hij dat hij iets kan maken van alle dingen die hij verzameld heeft. Een mens bijvoorbeeld. Een kameraad. Iemand om mee te spelen. Iemand met wie je dingen kan doen:

(een nieuwe plek zien, rock’n roll dansen, de waarheid zeggen, in een koor zingen, heel veel lachen, beste vrienden zijn)

Sånt som är is een soort herbarium van alles. Eli’s verzamelingen ordenen de grote chaotische wereld, maar zijn hokjes zijn niet van het geestdodende soort. Integendeel: zijn dingenverzamelingen spreken tot de verbeelding, er zit humor in en een spannende veelzijdigheid. (En ook – volgens de recensente van Expressen – het nodige feminisme: de meisjes doen dingen, ze zwemmen, ze voetballen, ze boeren en ze snuiven). Bij de dingen die weggaan staat bijvoorbeeld een lege zetel getekend, met daaronder “oma”. Maar net zo goed een ijsje. Bij de dingen die iemand kan maken, staan “snot” en “een stoel met drie poten”, maar ook “een god”. Daar gaat een mens van nadenken, dat inspireert, dat maakt enthousiast. Dat maakt de wereld nieuw en een plek vol dingen om te ontdekken.

Svein Nyhus heeft een blog.

Sånt som är
Svein Nyhus
Daidalos, 2011

(An Stessens)