Zoals steeds opende Prof. Dr. Helma van Lierop-Debrauwer met een welkomstwoord – waarbij ze even terugblikte op de vorige dertien lezingen, en een beschouwing van Rita Ghesquière aankondigde die in het zomernummer van Literatuur zonder Leeftijd zal verschijnen.
Daarna was het de beurt aan de ster van de avond, Ted van Lieshout, illustrator en dichter en auteur en vormgever, die zijn lezing onder de titel ‘Kinderen kunnen de pot op’ had aangekondigd.

Van Lieshout begon zijn lezing met het gedicht ‘Joris Jan Bas’ uit Wij zijn bijzonder, misschien zijn wij een wonder (Leopold, 2012) – als u dat gedicht niet kent, moet u het nu meteen gaan lezen – en dat zette meteen de toon voor de rest van zijn lezing: zijn bijzondere humor, en zijn focus op: zichzelf en zijn bezieling.
Want aansluitend op het gedicht citeerde Van Lieshout recensent Thomas de Veen: “Jurkenjongen Joris Jan wordt in de door Van Lieshout zelf gemaakte illustratie verbeeld door de jonge Ted in gefotoshopte jurk, een voorbeeld van hoe de kunstenaar Van Lieshout in zijn werk altijd voorop staat.”

Dat kon Van Lieshout niet zomaar over zijn kant laten gaan – dus hield hij zijn Annie M.G. Schmidtlezing over zichzelf, om inzicht te geven in zijn drijfveren. En om Thomas de Veen te pesten.

Er volgde een rondgang langs de boeken waarin Van Lieshout als auteur en illustrator zichzelf ‘voorop heeft gezet’ – opvallend veel van zijn covers tonen een jeugdfoto uit zijn privécollectie, denk maar aan Hou van mij, Gebr., Mijn meneer. Maar hij deed dit veeleer vanuit artistieke, niet vanuit egocentrische motieven.
Tegelijk praatte Van Lieshout ook over zijn ontwikkeling als illustrator (met ook zijn inspiratiebronnen) en later als dichter-auteur-illustrator. Op die manier kregen we een mooi overzicht van zijn eigenzinnige carrière. Hij had het ook over het belang van prijzen voor een auteur. Voor hem waren die een enorme motivatie om de tijd te nemen om zijn eigen stijl te ontwikkelen – als auteur én als illustrator. Want daar krijgen illustratoren vaak moeilijk tijd en ruimte voor in de huidige uitgeverswereld. Ook het enorme plezier van het ‘maken’ haalde hij aan: het plezier zit voor een auteur in het maakproces, niet in de perceptie van je werk.

Van Lieshout besloot met een eresaluut aan Sjoerd Kuyper, die in 2009 een Annie MG Schmidtlezing hield die veel stof deed opwaaien, en die hij graag nog eens had willen overdoen.
In plaats daarvan sloot hij af met de oproep die een stukje van Kuypers lezing echode. Boeken moeten prachtig zijn, niet in eerste instantie voor de lezer maar in elk geval voor de makers. Dan word je namelijk gelukkig van. En daar hebben kinderen strikt genomen niks mee te maken. Bovendien is het onze taak als volwassenen om hen ook dingen te geven waarvan ze niet weten dat het bestaat zoals vitamines en inentingen en kunst. Want volwassenen weten wél dat het bestaat.

De veertiende en laatste Annie M.G. Schmidtlezing kon rekenen op een mooi applaus van een hartelijk publiek. Ook Helma van Lierop en Toin Duijx werden terecht bedankt voor hun niet aflatende inzet.
Jammer dat het de laatste keer was. Wij hadden best nog wel eens naar Leiden willen komen.

(Tine Kuypers en Eva Devos)

Maar een lijstje met winnaars zegt niets over de zinderende sfeer van zo’n gebouw vol enthousiaste kinderen. Misschien doen deze foto’s dat wel. En uniek: u krijgt ook een stukje ‘making of’…

*

Zaterdagochtend 11 mei, op ons kantoor: O jee, dit moet allemaal mee. Op zo’n momenten wensen de vrouwen stiekem en zeer onfeministisch dat we met meer mannen op kantoor waren.

De vrachtwagen wordt in Antwerpen ingeladen in de regen…

… En in Brugge uitgeladen in de regen.

Zondagochtend worden nog gauw de Laatste Berichten genoteerd.

En 24 uur na het begin van de opbouw staat het onthaal klaar, in een spannende stilte voor de storm.

Bij wijze van verwelkoming: de KJV-muur, met ingestuurde foto’s van lezertjes en leesgroepen, want de KJV, dat zijn de lezers!

Er waren workshops en voorleessessies – hier is Anna Woltz aan het woord.

Er werd ingespannen gezocht naar antwoorden op de boekenzoektochten (waarmee boeken konden gewonnen worden).

Er was een zotte fotoshoot.

Er werden boeken gekocht.

Er werd ge-meet en ge-greet (en handtekeningen gevraagd).

Er werd gequizd door de oudste groepen (en boeken gewonnen).

Er werden 6 bekroningen gehouden en presentator Peter Pype riep de kleinsten mee op het podium.

Er werd hevig gejuicht en zo hoort het natuurlijk ook.

En helemaal op het einde hoopte iedereen dat hij of zij een live illustratie had gewonnen.

Het was een mooie dag.

(Eva Devos)

*

8.00u   Ik duw nog een laatste keer op snooze en sta op. Ik ontbijt snel en blader kort door de krant. Om de dag goed in te zetten brouw ik een cappuccino, waarna ik mijn kamerplant ook wat te drinken geef – warm water, dat schijnt goed voor hem te zijn – en mij achter mijn computer zet. Vooraleer ik in actie schiet bekijk ik wat ik de vorige dag heb gemaakt en blader ik wat door mijn verzamelde documentatie.

9.30u   Ik zit achter mijn computer in mijn slaapkamer. Op dit moment werk ik aan een reeks losse illustraties geïnspireerd op dierendiorama’s, zoals we die kunnen bewonderen in oude natuurhistorische musea. Een tweede inspiratiebron zijn de boeken die getuigen over de fascinerende expeditietochten van natuurwetenschappers begin 20ste eeuw. De eerste prent speelt zich af in de Indische jungle en is bijna klaar, op nog wat digitaal inkleurwerk na.

12.00u  Ik verplaats mij naar de zolder, waar ik al het manuele werk verricht (schetsen, tekenen, schilderen). Omdat ik niet graag in stilte werk leg ik eerst een plaat op, vandaag was dat de jongste van Woods. Ik hou ervan te werken op deze plek omdat ik hier veel meer licht en ruimte heb. Bovendien is het leuk af en toe eens van stoel te veranderen, ik kan echt niet lang stilzitten!

14.00u   Na het middageten is het tijd voor wat frisse lucht. Ik loop naar de Selfmade om er drie houten panelen te kopen. Sinds enkele maanden loop ik met het idee rond te beginnen schilderen omdat ik denk dat mijn werken op deze manier beter tot hun recht zullen komen. Tijd dus om voet bij stuk te houden: ik zet de eerste grondlaag.
Dan trek ik mijn stoute schoenen aan. Ik loop naar de Post en stuur hier enkele exemplaren van mijn zopas verschenen prentenboek  Het hondje dat Nino niet had, naar verschillende kranten en hoop stiekem op een positieve reactie…

17.30u  Het documentatieproces van een project speelt een heel belangrijke rol en stopt nooit. Ik hou er echt van mij volledig onder te dompelen in de sfeer en setting van het project waaraan ik op dat moment werk. Daarom ben ik op dit moment aan het lezen in Windows on nature, een fantastisch boek over het werk van Carl Akeley, een bioloog, taxidermist en natuurfotograaf die vele dierendiorama’s heeft gemaakt voor het natuurhistorisch museum van New York. Een ander boek dat mij op dit ogenblik erg interesseert is een Duitse leporello voor kinderen uit de 19de eeuw, dat in pop-upformaat een prachtig beeld geeft van de eerste zoos. Misschien wel een idee voor een volgend project?!

21.30u Ondertussen heb ik nog verder gewerkt aan mijn prent rond India. Nu is het wel goed geweest. Ik spring op de fiets om mijn sociaal leven wat op peil te houden en trek richting het (enige deftige) café in het prachtgehucht Ekeren om er een pint te drinken met wat vrienden.

*

Mijn hoofdpersonages hebben soms wat vreemde namen; Dissus, Spinder, Jantwan, Mandje… Óf zo’n naam valt me meteen binnen, óf ik moet er lang op kauwen. Soms bestaat een personage al een tijdje maar heeft hij nog geen naam. Als hij dan een naam krijgt, moet hij er even aan wennen. Als hij zijn naam echt niks vindt, spuugt hij hem uit, alsof hij tegen me wil zeggen: hoe kun je nu denken dat ik een Bert ben?

Een naam zegt veel over een personage. De klank, een lange of juist een korte naam, de afkomst… ‘Dissus’ – de naam van de jongen die met zijn vrienden verschrikkelijk verdwaalt in een eindeloze polder – had ik vrij snel. Een bondige verhaspeling van ‘Odysseus’. En het klonk lekker, een beetje als een tik op een hi-hat: Dissus.

‘Spinder’ is de bijnaam van de jongen uit het gelijknamige boek. Hij is gek op insecten en heeft ooit zelf een kruising gemaakt tussen twee dieren. (Raden welke!) Hij noemde zijn nieuwe creatie een spinder en gaf hem cadeau aan een meisje uit zijn klas. Die moest alleen maar gillen. Sindsdien noemt iedereen hem Spinder. Hij heeft natuurlijk ook een echte naam: Hidde. In eerdere versies heette hij nog Tille, maar dat klopte toch niet helemaal en was een beetje verwarrend. Toen ben ik Hollandse en Vlaamse namenlijsten nagelopen. Ik wilde een zachte, voorzichtige naam, dus ik zocht bij de letter H. Na een tijdje vond ik ‘Hidde’. Dat deed me denken aan het Engelse ‘hide’; verstoppen. Dat paste mooi, omdat deze jongen veel wegkruipt en veel geheimen verbergt.

Mijn volgende boek ga ik schrijven vanuit de verhalen van mijn vader en zijn zeven broers over de boerderij waar zijn opgroeiden. Zij gaven elkaar allemaal bijnamen: Kwakie, Kromme Spijker, Punsie… (Soms weten ze niet eens meer waar die namen vandaan komen.) Misschien kan ik een paar van die bijnamen gebruiken, of ik laat me erdoor inspireren voor nieuwe bijnamen.

Ik hou van bijnamen. Een naam krijg je van je vader en moeder, maar een bijnaam krijg je van je vrienden of vijanden. Dissus wordt ook ‘Spriet’ genoemd, en zelfs ‘Niemand’. Sommige bijnamen zijn een last, maar sommige draag je als een medaille…

Daar heb ik ooit een gedicht over geschreven:

Uit: Vijf draken verslagen (Querido 2011)