Geen medailles, geen geldprijzen, geen lauwerkransen – met deze quiz doe je mee voor de eer. En voor de leestips die je in één moeite door krijgt. Want wie de gezochte boeken nog niet las, moet dat zeker doen.

De opzet is simpel: uit welk jeugdboek komen onderstaand citaat en coverfragment? Na één week zetten we het juiste antwoord in de comments.

*

Stanley kwam uit een arme familie. Hij was nog nooit op kamp geweest.

Het is niet bepaald een vrolijk boek, maar één van de leuke dingen aan Jan, mijn vriend is dat het ook een reisgids voor Stockholm is. Je kan gewoon de trappen aan Kvarngatan gaan fotograferen (zoals Richard Thiel toonde in het vorige bericht). Je kan de school van Krille bekijken. Je kan naar Flaten trekken en er zelf kamperen. Bij het zoeken naar de meest gepaste Engelse vertaling, waarover uitgever Aidan Chambers uitgebreid vertelt in Reading talk, is voor alle duidelijkheid een plattegrond toegevoegd.

Maar niet alleen de straten zijn tot in detail te volgen via Google maps. Alle (alle!) details in Jan, mijn vriend kloppen. En met een hoofdpersonage met een voorliefde voor het Inventariseren Van De Dingen, bulkt het boek van cijfermateriaal en nieuwsfeiten. Dat lijkt spielerei, een grapje van een auteur met te veel zin om de archieven te duiken, maar dat is het niet. In het artikel Peter Pohls Janne min vän interpreteert Laurie Thompson het zo:

In order to make the apparently less likely aspects of his novel seem plausible, Pohl is meticulous in providing an authentic setting and a mass of details about events, statistics and any number of other things which establish the reality of his plot. (p. 226)

 Het mag duidelijk zijn: Jan, mijn vriend is misschien geen vrolijk boek zijn, het is er één met duizend-en-één lagen. Lagen die wetenschappers in de loop der jaren (het boek verscheen voor het eerst in 1985) grondig en met veel enthousiasme gepeld hebben.

Zo wordt de wirwar aan informatie in het boek in hoge mate gecreëerd door Krille: verteller en getuige vanop de eerste rij, niet gehinderd door een helder inzicht in wat er zich voor zijn naïeve ogen afgespeeld heeft. Hij kende Jan (dacht hij), hij hield van hem (weet hij). Maar Krille is jong en onbezonnen en blijft voor bepaalde zaken (de meest pijnlijke zaken) blind. Zo strooit Pohl kruimels in het rond die daarom niet door Krille opgepikt worden, maar misschien wel door de lezer. Wat er écht aan de hand is met Jan, bedenk je in hoge mate zelf. (Of lees je bij Laurie Thompson, die een uitgebreid scenario geeft voor wat Er Gebeurd Zou Kunnen Zijn.) Hoe slim de puzzel is die Pohl voor zijn lezers opzet, besef je wanneer je bijvoorbeeld het artikel “We were a pair” van Roberta Seelinger Trites leest. Zij besluit:

Pohl’s postmodern triumph at the end of Johnny, my friend is to have subverted nog only his narrator’s expectations but also his readers’. (p. 252)

Tot u spreekt een fan. Maar oordeelt u vooral zelf. Lees het boek – na bijna 25 jaar nog steeds actueel en (post)modern. Hap naar adem, bedenk wat er zich zomaar voor uw naïeve ogen afgespeeld heeft. Of ga naar Stockholm en fotografeer de trappen bij Kvarngatan.
Meer lezen?
* Reading talk / Aidan Chambers. – Thimble Press, 2001, p. 126-137
* “We were a pair” / Roberta Seelinger Trites. – In: Beyond BABAR / Sandra L. Beckett & Maria Nikolajeva. The children’s literature association and The scarecrow press, p. 241-254
* Peter Pohls Janne min vän / Laurie Thompson. – In: Literatuur zonder Leeftijd 9e jaargang nr. 34, p. 223-236.

[Beschikbaar in de bibliotheek van het Focuspunt Jeugdliteratuur.]

(as)

Richard Thiel, bekend van Jipjip, bezocht jaren geleden Stockholm. Daar fotografeerde hij de trap waar Jan uit Peter Pohl’s Jan, mijn vriend met zijn fiets naar beneden ging.
Inzendingen voor de rubriek Been there, read that blijven welkom op info@villakakelbont.be.

*

En zo stond Jan ten slotte bovenaan, op de rand van Kvarngatan en mat met zijn blik de tweeënzestig treden in vijf segmenten met elk twaalf of dertien treden, met hun lengte, hun breedte, hun verdeling. Lang, heel lang verwerkte hij wat hij zag. Stene, Jörgen en Harald waren naar beneden gelopen, stonden bij de horizontale delen twee en vier, respectievelijk bij de laatste en ze tilden hun wachtende witte gezichten op naar de steeg boven.

We vertrouwden op Jan. Als het er werkelijk om spant weet je van tevoren of het gesmeerd gaat of dat het faliekant misgaat. Wij wisten dat het gesmeerd zou gaan.

Jan bewoog zich.

Uit: Jan, mijn vriend / Peter Pohl (Querido, 1991, p. 24)

In de maandelijkse rubriek In de vitrine tipt een boekhandelaar een opmerkelijk boek uit de nieuwe oogst. Deze maand de keuze van Ilse Verhulst van Bontebaai in Boom.

*

De titel van dit boek trok meteen mijn aandacht. Gebroken soep? Waarom deze titel? Deze cover?
De titel was mijn trigger om het boek vast te nemen, en op zoek te gaan naar wat er allemaal achter verscholen lag.
Het verhaal is er een met laagjes. Eentje dat zijn geheimen niet zomaar prijsgeeft.
Rowan, het hoofdpersonage, leeft een heel complex, en lang niet altijd even vrolijk leven. Haar oudere broer, Jack, is tijdens een reis om het leven gekomen. Haar moeder kan dit plotse overlijden niet goed verwerken en verzinkt in een diepe depressie. Daarom moet Rowan de zorg voor haar jongere zus volledig op zich nemen.
Als ze op een dag van een onbekende jongen een fotonegatief toegestopt krijgt verandert dit haar leven voorgoed. Want op het negatief blijkt haar overleden broer te staan. Het wordt de aanzet tot een heuse zoektocht. Een zoektocht naar de onbekende jongen en het verhaal achter de foto.

Ik heb echt genoten van dit boek. De auteur heeft een sterk en met veel gevoel geschreven verhaal afgeleverd. Conclusie: Een aanrader voor iedereen die niet zomaar een verhaal wil lezen maar mee op zoek wil gaan.
En heb ik de betekenis van de titel gevonden? Dat, mijn lieve lezer, laat ik even in het midden

Gebroken soep / Jenny Valentine (Moon, 2009)

In de rubriek Gespot signaleren we u mooie of opvallende boeken uit het buitenland. (Nog) niet verkrijgbaar in het Nederlands…

*

Als kind had ik tijdelijke obsessies met Mata Hari (van wie de dossiers waarschijnlijk in 2017 openbaar worden gemaakt – het staat alvast in mijn agenda), met de ontvoering van de Lindbergh-baby en de elf dagen durende verdwijning van Agatha Christie in 1926.
In de jaren negentig zat ik aan het scherm geplakt als The X-files uitgezonden en heruitgezonden werden.

Het zal u dus niet verbazen dat Do not open: an encyclopedia of the world’s best kept secrets spek voor mijn bek is. Wat had ik genoten van dit boek als ik het als kind had gehad. Een verzameling complottheorieën, hoaxes en mysteries die zelfs het meest fantasieloze brein op hol jagen, gelardeerd met enigszins kitscherige illustraties die preciés bij dit soort boek passen. Heerlijk!

Op BoingBoing vindt u alvast een voorproefje.

Voor wie in het Nederlands in dezelfde sector zijn gading zoekt, zouden Het spionnenhandboek van Herbie Brennan (Van Goor, 2004) en Mysterieuze verdwijningen van John Townsend (Biblion, 2006) interessant kunnen zijn.

Do not open: an encyclopedia of the world’s best kept secrets
John Farndon
DK Children, 2007

(Eva Devos)