Schrijfsters Els Beerten en Kaat Vrancken bezochten eind vorig jaar Suriname. Kaat bracht al verslag uit, Els vult nu aan.

*

Dit najaar verblijven Kaat Vrancken en ik in Paramaribo om deel te nemen aan het festival ‘Wan Tru Puwema Na Wan Skreki Sani’ over leven en schrijven in een meertaligheid land, georganiseerd door Schrijversgroep 77.
Kaat en ik hebben er zin in.
Einstein zei het al: nothing happens, until something moves. Met andere woorden: blijven bougeren. En bougeren zouden we. Ook al is het de heetste tijd van het jaar. We trekken onze lichtste kleren aan. Het helpt niet meteen. Ons vel is te wit om alle warmte te absorberen.
Voor Kaat is het de eerste keer, zelf ben ik er al eerder geweest.
‘Hoe gaat het hier,’ vraag ik aan mijn vrienden.
‘Het gaat,’ zeggen ze.
In Suriname gaat het namelijk altijd. Ook als het niet gaat.

Of ik weer ga hardlopen, vragen mijn vrienden.
Tussen alle activiteiten door zeker? Geen tijd, zeg ik.
We kennen jou, zeggen ze.
Als ik ze had meegenomen, mijn loopschoenen. Ja, misschien dan. Maar toen ik mijn koffer pakte herinnerde ik me nog iets te levendig de vorige keer. Er was toen een hittegolf in dit al zo warme land maar ik zou hardlopen. En ik liep, ook al staarden mensen me na, en tikten ze met hun vinger tegen hun voorhoofd dat ik niet goed wijs was.
Ik was inderdaad niet goed wijs. ‘Eén week zal ik wel zonder kunnen,’ zeg ik.
‘Je hebt eindelijk verstand gekregen,’ zeggen zij.
Zij. De mooiste vrouwen van de wereld met de strakste billen. Of ze nu twintig of zestig zijn.
‘Je mag er best zijn,’ zeiden ze me ooit. ‘Alleen die billen. Die stellen echt niks voor.’
Ik geef het graag toe. Ik wilde strakke ronde billen. En ik had geluk, er bestond een manier. Ik moest er wel moeite voor doen. Het paradijs overkomt je niet zomaar. En op dat moment nam ik een besluit. Ik zou lange afstanden gaan lopen.

Het worden boeiende dagen.
Verschillende temperamenten uit verschillende landen bij elkaar, dat geeft vuurwerk. Tijdens het debat over ‘Schrijven in een meertalig land’ laaien de gemoederen erg hoog op. En dan neemt Kaat het woord, zo rustig als enkel Kaat kan zijn te midden van alle tumult. De Schrijversgroep 77 noteert haar woorden letterlijk in haar verslag.
 ‘Voor mij is het een voorrecht om in Wallonië Frans te praten, aan de oostkant Duits, bij mij thuis dialect en als ik les geef Algemeen Nederlands en als er andere mensen die behoefte niet voelen, dat niet als een rijkdom ervaren, ja dan is dat hun zaak. Wie ben ik om daar beledigend over te doen. Ik voel mij er rijk door. Voilà.’
Boeiend zijn ook de gesprekken aan tafel en onderweg, de gesprekken waarbij we alles wat ons beweegt, uitwisselen.  Hoe het is om te leven in een land dat nog steeds op zoek is naar zijn identiteit. Want zelfs het onze, dat luxelandje daarboven in het hoge noorden, maakt het zijn schrijvers niet gemakkelijk.

Ik vertel de taxichauffeur dat ik hier graag ben. Hij zegt dat hij dat begrijpt. Het is toch nergens zo goed als in zijn land. Ook al gaat er van alles fout. Het is wel zijn land, en dus het beste van de wereld.
‘Trouwens,’ zegt hij, ‘in jullie land gaat nog meer fout dan hier.’
‘Ja maar,’ begin ik.
‘No span,’ zegt hij. Dat hij me echt wel begrijpt. Het is mijn land, en dus het beste van de wereld.
Wat het niet is, denk ik.  Als het om te beginnen eens eindelijk een regering vormde. Misschien bestaat mijn land niet eens meer bij thuiskomst. Maar ik glimlach. Glimlachen om wat is gaat altijd beter in Suriname.
Ik stap uit en loop een straat in. Ondertussen kijk ik naar de mooiste vrouwen van de wereld. Even gluur ik opzij naar mijn profiel in de etalage. Zelfs mijn rug hol maken en mijn zitvlak naar achter duwen haalt niks uit. En het geeft niet, het geeft helemaal niet. Het geeft zo weinig dat ik bijna luidop begin te lachen.
Want een mens is wie hij is. En de dagen dat dat volstaat zijn voor mij de allermooiste.
En hoe we dán bougeren.

(met dank aan Kaat Vrancken)

Schrijfsters Kaat Vrancken en Els Beerten bezochten eind vorig jaar Suriname. Kaat brengt voor ons verslag uit.

*

Op uitnodiging van Schrijversgroep ’77 nemen Els Beerten en ik deel aan ‘Wan Tru Puwema Na Wan Skreki Sani, Taal en Leven’, een project over taal en meertaligheid in Suriname. Het Nederlands is er de officiële landstaal maar daarnaast worden er meer dan twintig talen gesproken waaronder het Sranantongo, het Sarnami, het Hindoestani, het Saramaccaans e.a. Het probleem is dat de overheid nog geen duidelijk taalbeleid heeft ontwikkeld. ‘Zonder beleid ontstaat er een verkeerd beleid,’ is de stelling van de meeste Surinaamse deelnemers. Kinderen worden niet onderwezen in hun moedertaal en dat moet dringend veranderen. De bedoeling van het project is een uitwisseling van ideeën tussen schrijvers uit Suriname, Curaçao, Aruba, Zuid-Afrika, Nederland en Vlaanderen. De deelnemers treden naar buiten via lezingen en debatten. Schrijvers worden zelfs om advies gevraagd door de Directeur van Cultuur in Paramaribo.

Meertaligheid in Suriname is een boeiende problematiek die mij een week lang in de ban houdt. Maar de meeste deelnemers weten weinig of niets over Vlaanderen. Els – die overigens al verschillende keren in Suriname werd uitgenodigd o.a. om creative writing te doceren – zet dat recht in een heldere voordracht over de geschiedenis van België en de huidige situatie van Vlaanderen. Duidelijk is dat Suriname nog een taalstrijd moet leveren die wij, Vlamingen, al achter de rug hebben. Van ‘s ochtends tot ‘s avonds laat wordt er over taal en meertaligheid gediscussieerd. Maar wat mij vooral interesseert zijn de Surinaamse kinderen. Ik popel om te gaan voorlezen.

De eerste school die ik bezoek ligt in Brokopondo, een district in het binnenland van Suriname. Samen met twee Surinaamse deelnemers geef ik een lezing in het zesde leerjaar. De leerlingen reageren totaal anders dan in België. Ze glimlachen verlegen, stellen geen vragen en houden voortdurend hun juf in de gaten. Mijn twee collega’s en ik hebben elk vijftien minuten om iets te vertellen. Veel te weinig tijd om een verhaal op te bouwen. Nauwelijks heb ik mijn hondenknuffels getoond en iets verteld over speur- en blindengeleidehonden of de volgende schrijver is al aan de beurt. Jammer, ik had graag meer interactie met de kinderen. Mijn Surinaamse collega’s hebben een andere stijl dan ik. Ze spreken de leerlingen vrij autoritair en betuttelend aan, iets dat wij in België en Nederland niet doen, voor zover ik weet . Maar in Suriname is het blijkbaar heel gewoon. Gelukkig heb ik nog even tijd om met de directeur te praten. Het aantal inschrijvingen op zijn basisschool is in vijf jaar tijd gestegen van vijfenvijftig tot tweehonderdvijftig leerlingen. Er is geen geld voor computers, noch voor een schoolbibliotheek. Maar toch zijn die er. Een tiental computers werd geschonken door een gulle dame uit Nederland en de boeken in de bibliotheek zijn schenkingen van Nederlandse bibliotheken.

De volgende dag worden we verwacht op een middelbare school in Paramaribo. Daar hebben we meer tijd om een afgerond verhaal te brengen. Een klas van dertig zeventienjarigen werkt enthousiast mee, de leerlingen zijn spontaan en relaxed.

De directeur heeft echter geen tijd voor een gesprek: hij moet onverwachts naar een vergadering van de Bond van Leraren. Want de scholenwereld staat op zijn kop vanwege de Facebook-rel! Groot nieuws op de eerste pagina van de krant. Zelfs op regeringsniveau wordt er ingegrepen. Spannend, toch? Ik probeer het verhaal even samen te vatten…

Een middelbare scholier plaatst op Facebook een foto van zijn klas met de lerares ICT met als onderschrift: ‘I am so ugly and I teach ICT.’ ‘s Anderendaags krijgt de bewuste leerkracht het bericht onder ogen. Zij verwittigt de directrice die op haar beurt de student én zijn klas onmiddellijk schorst. Er volgt een algemeen protest van de scholieren. Het Ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling schaart zich achter de leerlingen en ontzet de directrice uit haar functie. Als reactie daarop gaan de leerkrachten in staking (zij steunen hun directrice). Gevolg: de scholieren bezetten de school want zij willen les. Vervolgens besluit de Bond van Leraren dat alle middelbare scholen moeten staken om de directrice te steunen maar de regering houdt zich aan zijn beslissing. Tot hier heb ik de Facebook-rel gevolgd want ‘s anderendaags vertrokken we weer naar België.

De week was kort, het programma druk, de temperatuur hoog maar de ervaring warm en leerrijk.

(met dank aan Els Beerten)

We beginnen dit nieuwe jaar met een nieuwe rubriek.
In Re-cover halen we oude, eens geliefde jeugdboeken van onder het stof. Wij haalden een paar trucjes uit met de oorspronkelijke cover. Herken over welk boek het gaat, en bezorg jezelf instant warme herinneringen. Met een bonuspunt voor wie de illustrator van deze eerste cover kent!

*