Waar kan je beter een babbeltje doen met collega’s uit Azerbeidjan, Finland, Slovenië, de Verenigde Staten, Griekenland, Italië, Zweden en Maleisië? Waar kan ik mezelf voorstellen als Liaison Officer of IBBY-Belgium, Flemish branch (o wat klinkt dat toch lekker officieel) zonder dat mensen reageren met ‘huh?’?
Van 23 tot 26 augustus vond in Londen het 33ste IBBY Congres plaats, en dat is precies waar ik heen ging.

Mensen die voor de eerste keer het tweejaarlijks congres bijwonen van de International Board on Books for Young People zijn altijd overdonderd door de indrukwekkende mix aan nationaliteiten en de hartelijke sfeer. Voor mij was het al de derde keer (some girls have all the luck), en het was een beetje thuiskomen. Ik werd vergezeld door collega Fieke van der Gucht, die samen met iemand van Stichting Lezen Nederland een praatje zou houden over De Weddenschap, en onze directeur Majo de Saedeleer, die uitgenodigd was om n.a.v. 20 jaar Bookstart in een panel haar ervaringen over Boekbaby’s te delen.
Mijn rol bestond erin om de IBBY-activiteiten te volgen. Het congres biedt immers niet alleen een waaier van interessante sprekers uit binnen- en buitenland, maar is uiteraard ook de gelegenheid bij uitstek om alle afgevaardigden van de nationale secties bij elkaar te krijgen om het reilen en zeilen van de internationale netwerkorganisatie te evalueren en de toekomst uit te stippelen.
Zo nam ik deel aan het Open Forum en de Regionale meeting van alle Europese IBBY’s. We praatten over nieuwe projecten die op stapel staan en over twinning – lange termijn samenwerking en uitwisseling tussen twee IBBY-afdelingen waarbij een meer begoede afdeling een minder begoede vaak financieel ondersteunt.
Meer statutaire kwesties kwamen aan bod in de General Assembly, waar we afscheid namen van vice-voorzitter Wally de Doncker, die aan het einde van zijn termijn was gekomen, en een nieuw bestuur kozen.
En ik nam, als kersvers Bookbird Correspondent voor België, ook deel aan de redactievergadering voor Bookbird, het internationale vaktijdschrift voor jeugdliteratuur en leesbevordering. IBBY-Vlaanderen heeft zich ook voorgenomen om in de toekomst onze aanwezigheid in het tijdschrift te versterken, met bijvoorbeeld artikelen van Vlaamse onderzoekers, signalementen van Vlaamse jeugdliteratuur of rapporten over leesbevorderingsprojecten in Vlaanderen. Zo verschijnt er op vraag van de Bookbirdredactie binnenkort al een artikel over De Weddenschap.

Gelukkig was er tussen alle vergaderingen door ook tijd om hapjes te nemen uit het mooie lezingenprogramma. En we werden verwend. De plenaire sessies, en vooral dan de keure aan auteurs die daarvoor werd ingeschakeld, waren van de mooiste en de indrukwekkendste die ik al op een IBBY Congres (of eigenlijk op enig ander congres) zag. Natuurlijk heeft het Verenigd Koninkrijk een flinke stapel grote namen in voorraad als het op jeugdliteratuur aankomt, maar de organisatoren waren niet te beroerd–zoals het bij een internationaal congres betaamt- om ook enkele blikken buitenlanders open te trekken. En zo komt het dat we mochten luisteren naar de Engelse Children’s Laureates Michael Morpurgo, Anthony Browne en Julia Donaldson, maar was ook bijvoorbeeld België mooi vertegenwoordigd met Bart Moeyaert en Kitty Crowther in het plenaire gedeelte. Verhalenvertellers uit Wales, Palestina en Mongolië pakten moeiteloos zelfs de meest sceptische luisteraar in (al viel het stiekem toch ook op dat het maar een dunne lijn is tussen Mongoolse volksmuziek en Duitse schlagers). Shaun Tan zei de slimste dingen in zijn Australisch accent en met zijn droge humor. Michael Rosen (ja, die van Wij gaan op berenjacht) kreeg de zaal plat met verhalen over zijn joods communistische familie.
Als we hadden gekund, we hadden ze in onze koffer mee naar huis gebracht, want u zou ze eigenlijk ook aan het woord moeten kunnen horen.

Van één ding word ik een beetje ongemakkelijk op dit congres. Het ligt aan mij, het ligt niet aan het congres. Het is zelfs volkomen gepast in een congres met als thema Crossing boundaries: translations and migrations: zoveel sprekers en deelnemers lijken wel een mix van minstens twee nationaliteiten. Zweeds-Engels-Belgisch. Chinees-Maleisisch-Engels-Iers. Tsjechisch-Amerikaans. Armeens-Libanees-Frans. Iraans en als achttienjarige alleen naar Engeland verhuisd. Ik hoor het en ik voel me verschrikkelijk dorps, ik die woon op geen 10 kilometer op de plek waar mijn ouders en grootouders geboren zijn. Een saai, onavontuurlijk buitenbeentje.
Ah well, dat doet zo’n congres ook, natuurlijk: een spiegel voorhouden.

(Eva Devos)

Meer lezen over het congres kan hier:

De blog van de organisatie zelf, ALMA, Amerikaans Blogster Monica Edinger dag 1 – dag 2 – dag 3 – dag 4, schrijster Dianne Hofmeyr en in het Reformatorisch Dagblad.

We moeten er eerlijk in zijn: het kakelbontblog is niet het enige geweldige blog. Geregeld posten anderen in de kinderboekenblogosfeer iets dat we geestig, aanstekelijk of gewoon interessant vinden. Opdat u het zeker niet mist, brengen we dit soort berichten en hun thuisblogs in de rubriek Blogburen onder uw aandacht.

*

Gisteren, 23 augustus,  ging in Londen het tweejaarlijke IBBY-congres van start, met als thema Crossing boundaries. Kinderboekenmensen van over de hele wereld ontmoeten er elkaar om het over kinderboekenkwesties en leesbevordering te hebben. Een paar van onze collega’s mogen erbij zijn (de gelukzakken). Voor ons thuisblijvers is er dit blog van de organisatie. Wij applaudiseren alvast vanop afstand, wanneer we lezen dat Michael Morpurgo beklemtoont dat prentenboeken en verhalen ook buiten de klas een plaats moeten hebben, en dat Anthony Browne betreurt dat kinderen op school geen prentenboeken maar “more grown up books” moeten lezen.

In de maandelijkse rubriek In de vitrine tipt een boekhandelaar een opmerkelijk boek uit de nieuwe oogst. Deze maand de keuze van Mik Ghys van Fnac Antwerpen.

*

Is het toeval? Of is het het lot? Als je de belevenissen van Hadley en Oliver leest, kan je je die vraag stellen. Want het is omdat Hadley haar vliegtuig mist, dat ze samen met Oliver in het volgende vliegtuig belandt. Terwijl ze onderweg zijn naar Londen leren ze elkaar kennen en voelen ze dat er meer in de lucht hangt. Het afscheid in Londen is zo plots, dat ze geen adressen of telefoonnummers hebben kunnen uitwisselen. Gaan ze elkaar nu nog kunnen terugvinden? Het is dan ook een plezier om te lezen dat beide personages heel wat moeite doen om van deze toevallige ontmoeting iets moois te maken, iets blijvends. Het werd een warm verhaal, dat ontroert zonder sentimenteel te worden. Een opgewekt en humoristisch boek dat je een goed gevoel bezorgt.

De statistische waarschijnlijkheid van liefde op het eerste gezicht / Jennifer E. Smith (De Fontein, 2012) ISBN 9789026129544

Van 15 tot en met 20 juli vond in München het White Ravens Festival plaats, een groot literatuurfestival in de Internationale Jugendbibliothek. Toin Duijx was erbij en vertelt over een weekje witte raven.

*

Zelfs als je al bijna dertig jaar regelmatig in het middeleeuwse ‘boekenslot’ komt, waar de Internationale Jugendbibliothek gevestigd is, blijft een bezoek indrukwekkend. Een écht kasteel, met torens en een slotgracht, en dat helemaal vol met kinder- en jeugdboeken en medewerkers die daar de hele dag mee bezig zijn. In 1983 was ik er voor het eerst, als student met een beurs voor drie maanden. Toen eind jaren tachtig door de bezuinigen het ‘Niederländische lektorat’ dreigde opgeheven te worden, ben ik als vrijwilliger aan de slag gegaan. Sinds die tijd ben ik verantwoordelijk voor de Nederlands- en Friestalige collectie van de bibliotheek. Dankzij de medewerking van bijna alle uitgevers in Nederland, Vlaanderen en Fryslân, die steeds weer een of twee exemplaren van hun nieuw verschenen boeken ter beschikking stellen, is de collectie zeer representatief.

Van 15 tot en met 20 juli was er een groot literatuurfestival in de Internationale Jugendbibliothek: het White Ravens Festival. Witte raven zijn zeldzaam, maar ze bestaan. Elk jaar stelt het instituut een tentoonstelling (met catalogus) samen van de meest bijzondere boeken van het afgelopen jaar, boeken verschenen in meer dan dertig talen, en die boeken worden de White Ravens genoemd. De tentoonstelling gaat altijd eerst naar de kinderboekenbeurs in Bologna, en trekt daarna de hele wereld rond. Toen enkele jaar geleden de gedachten over een jeugdliteratuurfestival meer concreet werden, heeft het kiezen van een naam niet lang geduurd. Het zijn de witte raven tussen al die andere raven die aandacht verdienen. Benny Lindelauf heeft het veel mooier omschreven:

Op zondag 15 juni werd ’s middags het festival officieel geopend in een grote tent die op de binnenplaats van het slot was neergezet. ’s Morgens was er een soort van opening geweest voor de auteurs, medewerkers, vrijwilligers en – heel belangrijk – de sponsors. Gelukkig zonder ellenlange toespraken, maar wel met alle veertien auteurs die op het podium gevraagd werden, een witte raaf van de tak boven het podium plukten, en de vraag beantwoordden die daarin stond. Dat waren geen diep filosofische vragen, maar eenvoudige vragen over wat hun lievelingsboek is, of wat zij nog liever doen dan schrijven. Alle auteurs gaven antwoord in hun eigen taal, en dat werd dan kort in het Duits samengevat. Het was een mooie kennismaking, zeker ook om allerlei talen (Russisch, Frans, Spaans, Engels, Hebreeuws, Nederlands, Pools en nog enkele talen) te horen.

Maar ’s middags was er dus het openingsfeest voor de bezoekers van het festival (zowel kinderen als volwassenen). Dreigende, donkere wolken verzamelden zich boven het slot. De eerste lezing was van de Zweedse schrijfster Frida Nilsson. Van haar zijn nog geen boeken in het Nederlands vertaald. Zij las het eerste hoofdstuk uit haar boek voor in het Zweeds. Nadat daar een heel korte samenvatting van gegeven was, nam een toneelspeler het over en las verder voor in het Duits. De opzet van het festival is dat de bezoekers ook kennismaken met de oorspronkelijke taal waarin een boek verschenen is.

Sylvain Rivard (uit Quebec, Canada) vertelde daarna indianenverhalen waarbij hij zong in een taal die nog slechts door vijftig mensen gesproken wordt. Hij vertelde ook dat de kinderen (en volwassenen) niet mochten klappen, maar in plaats daarvan met hun handen moest wapperen. De indianen gebruiken het klappen om regen te vragen. Niet iedereen hield zich hieraan en dat hebben we geweten. Een enorm onweer barstte tijdens zijn voordracht boven het slot los. Gelukkig waren de donder en bliksem snel voorbij, maar helaas heeft het nog wel de hele middag tussendoor even geregend. Erg jammer voor alle andere activiteiten (schilderen, knutselen, boekbesprekingen e.d.).

In de tent had men echter geen last van de regen. Iedereen was heel geboeid bij het voorlezen van Jenny Valentine (Engeland, vertalingen bij Moon) en bij de in Duitsland (eigenlijk in heel de wereld) zeer bekende Jutta Richter (vertalingen bij Leopold en Lannoo). De middag werd afgesloten met een geweldig optreden van Benny Lindelauf (Nederland), die voorlas, vertelde, gitaar speelde, zong… begeleid op accordeon door Liselore Strijdhorst. Hij las voor in het Nederlands, Limburgs en Duits, en hij liet de kinderen meezingen bij een Limburgs lied. Een mooiere afsluiting was niet mogelijk geweest. Toen ik maandagmorgen achter mijn bureau zat, hoorde ik dat op verschillende plaatsen over zijn voordracht heel lovend gesproken werd.

Van maandag tot en met vrijdag gaven de auteurs voordrachten in het slot zelf, maar vooral ook op scholen en bibliotheken in de omgeving (en dat moet je ruim nemen, want sommige auteurs hebben uren moeten reizen). De veertien auteurs hebben samen meer dan 80 instellingen bezocht. Een enorme organisatie, maar het verliep allemaal vlekkeloos. Nog enkele namen van auteurs die hebben deelgenomen: Bernard Beckett (Nieuw Zeeland), Anne-Laure Bondoux (Frankrijk, vertalingen bij Gottmer en Van Goor), Iwona Chmielewska (Polen), Suzan Geridönmez (Turkije), Daniel Nesquens (Spanje) en Nikolaj Ponomarev (Rusland). Een interiew van scholieren met Nils Mohl (Duitsland, zijn debuut Er war einmal Indianerland heeft veel prijzen gekregen en moet echt in het Nederlands vertaald worden) is hier te zien.

Heel bijzonder waren de lezingen van Uri Orlev (Israel) en Mirjam Pressler (Duitsland) tijdens de bijeenkomst op dinsdagavond. Met de mooie titel ‘Gegen das vergessen’ gingen zij diep in op de Holocaust in hun boeken. Het was duidelijk dat beide auteurs geen vingertje willen opheffen, maar in hun boeken willen laten zien hoe het leven was tijdens de Holocaust. Orlev vertelde over de spelletjes, de verhalen, de ‘streken’ die hij samen met zijn jongere broer in het getto van Warschau uithaalde. Als kind vond hij alles spannend. Pas later is hij echt gaan beseffen wat er allemaal is gebeurd.

Pressler gebruikte het verhaal van een vriendin die zij ruim dertig jaar geleden in een kibboets in Galilea had leren kennen als bron voor haar laatste boek (Een boek voor Hanna, 2011). Zij heeft het zelf allemaal niet meegemaakt, maar door de verhalen van veel mensen te combineren weet zij een realistisch, invoelbaar beeld van die tijd neer te zetten. Een heel indrukwekkende avond. De dag daarna ben ik, voor ik eigenlijk weer achter mijn bureau moest gaan zitten, de tentoonstelling van Janusz Korczak in het slot gaan bekijken. De beelden die ik had bij de verhalen van Orlev, kwamen nog meer tot leven.

Bij de voordrachten die ik bijgewoond heb tijdens het festival viel steeds op hoe goed het publiek voorbereid was. En ondanks dat ik soms wel eens een jongere met zijn mobieltje druk bezig zag, waren de meeste kinderen (en volwassenen) zeer geïnteresseerd. Benny Lindelauf wist een groep 13-jarigen (die allemaal zijn boek gelezen hadden én bij zich hadden - arme Benny heeft ik-weet-niet-hoeveel boeken moeten signeren) én een groep volwassenen (van het Goethe instituut) tegelijkertijd te boeien. En ik heb (als Brabander!) enorm genoten van de Limburgse liederen. De verteller van indianenverhalen slaagde erin om een grote groep kinderen van ongeveer 7 jaar een uur lang rustig te houden in de binnentuin van het slot (ook al moest hij halverwege uitwijken naar de grote lezingenzaal omdat het hem ook nu weer lukte regen op te roepen).

Donderdagavond was er voor de gasten en medewerkers een feest in de grote tent. Muziek, halve liters bier, typisch Beiers eten (heel veel vlees, maar er was ook nog meer). Er werd met elkaar over boeken en schrijven gesproken, er werd gedanst, gezongen, en het werd erg laat. Gelukkig was mijn hotel slechts vijf minuten lopen van het ‘boekenslot’ en viel de hoofdpijn vrijdagmorgen wel mee.

Hopelijk over twee jaar de derde – even geslaagde – editie!

(Toin Duijx)

Geen medailles, geen geldprijzen, geen lauwerkransen – met deze quiz doe je mee voor de eer. En voor de leestips die je in één moeite door krijgt. Want wie de gezochte boeken nog niet las, moet dat zeker doen. De opzet is simpel: uit welk jeugdboek komen onderstaand citaat en coverfragment? Na één week zetten we het juiste antwoord in de comments.

*

‘Verliefdheid is des mensen’, zei ze zachtjes voor zich uit. ‘Ben ik dan nog zo veel mens?’
Vanaf het strand steeg de schoolbezem op en ze hoorde de Ragebol krakend vloeken om iets wat een leerlingheksje fout deed.